'Beeldende fotografen' uit Los Angeles in Breda

[Over de derde editie van Breda Fotografica en de subsidieperikelen]

De derde editie van de jaarlijkse fotomanifestatie Breda Fotografica begint dinsdag 19 juli . Na moderne Amerikaanse (1992) en Japanse (1993) fotografie staat de manifestatie dit jaar in het teken van in en rond Los Angeles werkende 'conceptuele media-kunstenaars'.
Middelpunt van de manifestatie, getiteld Mind Quakes, International Movements in Photo Images, is een tentoonstelling in De Beyerd met recent werk van John Baldessari (1931), samen met Ed Ruscha en Robert Heinecken behorend tot de invloedrijkste foto-kunstenaars aan de Amerikaanse Westkust.
Tevens wordt in de Kloosterkazerne in het centrum van de stad werk getoond van 35 kunstenaars uit Los Angeles en omstreken die als leerling of assistent door Baldessari zijn beïnvloed. In hun vaak driedimensionale werk combineren zij fotografie met technieken als schilderkunst, video en beeldhouwkunst. Perceptie-onderzoek en sociaal engagement zijn hun belangrijkste thema's.
In tegenstelling tot voorgaande jaren ziet Breda Fotografica af van de inmiddels voor fotomanifestaties gebruikelijke activiteiten in de kantlijn, zoals lezingen, workshops en seminars, en blijft de presentatie beperkt tot beide genoemde exposities. Hierdoor steekt het programma niet alleen mager af bij dat van voorgaande edities, maar ook bij dat van de fotomanifestaties als die in Groningen en Naarden (1993) en de recente eenmalige manifestatie in Eindhoven.
Met de keuze voor Baldessari lijkt de organisatie zich dit jaar meer op een in beeldende kunst geïnteresseerd publiek te richten dan op de liefhebbers van 'pure' fotografie. Deze 'beeldende fotografie' heeft sinds de opheffing van de Rotterdamse fotogalerie Perspektief weinig aandacht gekregen.Anders dan de fotofestivals in Naarden of Groningen, die om de twee jaar worden georganiseerd, is Breda Fotografica ieder jaar te zien. Volgens de organisatoren Jean Ruiter en Sonja Herst (respectievelijk beeldend foto-kunstenaar en conservator beeldende kunst van De Beyerd) is deze regelmaat ingegeven door de snelle ontwikkelingen in de fotografie. Om actueel te kunnen zijn moet je ten minste jaarlijks programmeren, vindt Ruiter.
In dat streven naar actualiteit zien de organisatoren de voornaamste oorzaak van de afwijzing door de Mondriaan Stichting van een subsidieaanvraag van 125.000 gulden. Onze snelheid past niet in het spoorboekje van de Stichting, zegt Herst.
De Mondriaan Stichting, die een deel van de overheidssubsidies voor de kunsten beheert, beschikt over een jaarlijks budget van 750.000 gulden voor manifestaties. Volgens directeur Melle Daamen is de subsidieaanvraag van de Bredase manifestatie afgewezen op artistieke gronden. De behandelende commissie vond het concept van de manifestatie onduidelijk en het gebodene niet bijzonder genoeg, aldus Daamen. Deze bezwaren zijn volgens hem ook bij nadere beschouwing niet weggenomen. De kritiek van de Mondriaan Stichting concentreert zich op het ontbreken van een motivatie van de keuze voor Los Angeles en een gebrek aan artistieke onderbouwing van het programma.
Herst en Ruiter hebben inmiddels een bezwaar ingediend tegen de afwijzing. Volgens Herst is de artistieke onderbouwing niet eenvoudig te geven, als je geen retrospectief wilt laten zien, maar een avontuurlijke tentoonstelling met werk van vandaag en morgen. Ruiter geeft wel toe dat de keuze voor het werk van kunstenaars uit Los Angeles 'deels willekeurig' is. Er is op meer plaatsen kwaliteit te vinden. Maar het signaleren van ontwikkelingen is de doelstelling van de manifestatie, en niet de onderbouwing ervan.
Kort na de sluitingsdatum van Breda Fotografica opent in Rotterdam Photo International, de eerste biënnale georganiseerd door het nieuwe Nederlands Foto Instituut. Op het programma staan onder meer zes door binnen- en buitenlandse curatoren verzorgde tentoonstellingen. Op de door het NFi ingediende subsidieaanvraag van 25.000 gulden is door de Mondriaan Stichting positief gereageerd. [in: NRC Handelsblad, 15jul1994]